# Өөрдин келн: КАЛОСИНХН

Unknown

## ШИН БООЦАН


Тадн өдгә цага хальмг келнд орчулсн «Шин Бооцан» гидг дегтр һартан бәрҗәнәт. Эн дегтриг христианск улс Христосин төрсн 2002 җилин өөн темдглҗәх цагла хальмг келн улст белглҗәнә. Энүг орчулачнр, журналистнр, бичәчнр, редактормуд, номтнр арвн җилдән барт белдв. Бурхна Үгиг төвәр, заяни келәр, учр-утхинь хальмг келнд орчулх төр эклцәснь авн теднә өмн тәвгдсмн. Орчулачнр эврәннь көдлмштән орчулһна төрәр бәәх хамгин сүүлңк дамшлт олзлцхав гиҗ келҗ болҗана.

«Шин Бооцан» хуучн грек келәр бичгдсн дегтрәс хальмг келнд орчулгдв. Өдгә цагт хальмг келәр түрүн болҗ һарчах эн дегтр хальмг келн улсин сойлд, теднә җирһлд цаһан санаһан күртхә.

Әрүн Бичг, эс гихлә Библь – Шин Бооцан (27 дегтр) Хуучн Бооцан (39 дегтр) гидг хойр ик әңгәс бүрдҗ. Цуг делкәд Библиг хамгин икәр әмтн умшцхана. Хуучн Бооцанд Бурхн кү үүдәснә тускар, терүнәннь һарһсн килнцин тускар, күн Бурхнла өшәркснә болн һазр деер Эврәннь ирлһән Бурхн яһҗ белдснә, яһҗ күүнә килнц тәвҗ өгснә, Бийләһән терүг эвцүлснә тускар бичәтә.

Шин Бооцанд тууҗин дегтрмүд, бичгүд болн Апокалипсис гидг дегтр барлата. Тууҗин дегтрмүдт «Сән Зәңг» гидг дөрвн дегтр, «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтр орулгдҗ. «Сән Зәңгд» Деед Эзн Исус Христосин төрснә, терүнә җирһлин номин, үклин болн әмдрлтин тускар бичгдҗ. Эн дегтрмүдиг дөрвн күн бичҗ: Матья, Марк, Лука болн Йохан. Тегәд теднә бичсн дегтрмүд янзарн, Христосин җирһлин ямаран төрд хамгин ик оньган өгчәхәрн йилһрнә. «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтрт Исус Христосиг теңгрт өөдлүлснә тускар, Әрүн Сәкүсн бууҗ ирснә тускар, христианмудын түрүн чонҗс бүрдәснә, Римин орн-нутгин олн зүсн һазрар христианмудын ном тархасна тускар келгдҗәнә.

Шин Бооцанд олн автормудин 21 бичг барлгдҗ. Тедн дунд Павел, Йохан, Пётр, Яков, Йуда эдн йовна. Евреймүдт илгәгдсн бичгин авторин нериг ода чигн күн медхш. Тер бичгүдиг чонҗмудт, эс гихлә нег күүнд нерәдәд бичдг бәәҗ. Терүнд Исус Христосин номин цәәлһвр болҗах христианмудын итклин болн җирһлин тускар бичәд, Христост иткдг улст кергтә селвг өггдҗәнә.

Шин Бооцанд орсн Апокалипсис гидг дегтр әәлдхин дегтр болҗана. Энүнд олмһа келәр күмни иргч үзүлгдҗәнә, цуг делкәд болх цүүгәнә, цуг олн әмтнд иргчдән кех зарһин тускар, эндрк эвтә бәәдлин диг-дара эвдхин болн шин теңгр, шин һазр үүдәлһнә тускар бичәтә бәәнә.

Библин «Шин Бооцан» умшсн улст байр, йөрәл буух гиҗ нәәлҗәнәвидн.

Эн орчулгдсн көдлмшиг Библин негдсн ниицәнмүд «Грек келнә Шин Бооцан» (4-гч һарц 1993 җ.) Эн һарц экн хуучн грек бичгүдәс буулһҗ авгдсмн. Орс Синодалин орчулвр болхла, сүүлңк грек бичгүдәс авгдсмн, тегәд чигн зәрм зәңгүд (шүлгүд) хуучн кезәңк бичгүдт уга. Эн учрар өдгә цагин һарцд зәрм зәңгүд тонь бас уга болна. Эн орсн зәңгүд эн һарцд Шин Бооцана сүл халхд барлата.

Библь орчуллһна Институт


## КАЛОСИНХН

### Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Эн бичг Епесәс дорд үзгт бәәх Баһ Азийин Калос балһсна чонҗин төлә бичгдсмн. Тер чонҗиг Павел бүрдәв чигн, болв терүнә медлд бәәсн һазрт тернь бәәҗ. Тегәд Епесәс, Римин эргндк балһсдас көдлмшчнр тиигән илгәхлә, Павел бий деерән үлү даалһвр авдг бәәҗ. Калост худл ном тархадг улс бәәсиг тер медв. Бурхнд шүтхин төлә, күцц авргдхин төлә теңгрин онц һардачнрт болн йоснд мөргх кергтә гиҗ тедн шунҗав. Дәкәд тер багшнр күн болһн шишлң авъяс күцәх зөвтә, үлгүрнь – керчлһнә, хот эдллһнә зокъял күцәх, талдан чигн төрмүд оньгтан авх зөвтә гиҗәцхәв.

Тиим худл номиг илткәд, христианмудын йосн ном үзүлхәр Павел эн бичгән бичҗәнә. Исус Христос күцц аврлт өгч чадхмн, худл номин иткмҗ болн бәәдл әмтиг Христосас хольҗах гиҗ тер келҗәнә. Бурхн Христосар дамҗад делкәг үүдәв, Терүгәр дамҗад делкәг Бий талан хәрү авчана. Һанцхн Христоста негдәд күн болһн авргдх. Эн номиг иткдг улсин җирһлд олзлхин тускар Павел бас келҗәнә. Павелын бичгиг Калост күргсн Түхкиг Өнәсм гидг ялч дахҗ йовв. Өнәсмин тускар Пилемонд бичсн бичгтән Павел сурҗана.


Учр-утхин зура


Нүр үг 1.1–8

Христосин бәәдл болн йовдлмуд 1.9 – 2.19

Христоста негдснд шин җирһл 2.20 – 4.6

Товчлгч үг 4.7–18


### 1


Мендллһн


1-2Бурхна улст, Калос хотна Христосла ниилсн итклтә ахнр-дүүнрт Бурхна седвәрәр Христос Исусин шүүҗ авсн апостол Павел халун менд илгәҗәнә. Мана дү көвүн Тимофей бас менд келүлҗәнә. 3-4(3а) Мана Эцк Бурхн цаһан сана болн амулң төвкнүн бәәдл таднд өгтхә.


Йөрәл тәвҗ зальврлһн


(3б) Тадниг Христос Исуст иткәд, Бурхна улст цугтаднь дуран өгситн соңсад, тадна төлә кезә чигн зальврхларн бидн Бурхнд, мана Деед Эзн Исус Христосин Эцкд, ханлтан өргнәвидн. 5Сән Зәңгин үннә үгмүд таднд түрүн болҗ келхлә, нәәлврин тускар тиигхд соңслат. Теңгрт тана төлә белдсн тоотд нәәләд, тадн дуран өгч иткҗәнәт. 6Түрүн өдрәс авн Бурхна хәәрлтин тускар соңсад, терүг йостаһар медснә хөөн Сән Зәңг тадн дунд сән ашта болад улм өргәр делгрнә. Терүнлә әдл Сән Зәңг нарт делкә деер бәәсн улс дунд бас тиигнә. 7Бурхна хәәрлтин тускар тадн мана эңкр көдләч, Христосин итклтә зарц, маднд дөң болҗах Эпапрас медвт. 8Әрүн Сәкүсн таднд өгсн дурна тускар Эпапр маднд келҗ өгв. 9Тер учрар тана тускар түрүн болҗ соңсснас авн бидн оньдин тана төлә зальврнавидн. Калост бәәх иткдг улс Әрүн Сәкүснә өгчәх цецн ухаһар болн медрләр дамҗад Тана таалыг медтхә гиҗ бидн Бурхиг сурнавидн. 10Тиигәд одҗ Деед Эзнә таалар Терүнд таасгддгар җирһәд, тадн олн сән йовдл һарһхит. Бурхна туск тана медрл өсх. 11Тадниг түрү-зүдү, зовлң тесвртәһәр дааҗ чаддгар Бурхн туурмҗта арһарн таднд күч өгтхә. 12Тиигәд тадн Эцкдән байртаһар ханлтан өргтн. Энтн герлин нутгт Эврәннь улсин зөөрәс нег әңгнь авхд тадниг белдв. 13Мадниг тер харңһу йосна үлмәһәс гетлгәд, Эврәннь дурта Көвүнә нутгт көтләд орулв. 14Эврәннь цусар Тер мадниг сулдхла, тиигҗ мана килнц тәвҗ өглә.


Христосин тускар


15Христос Бийәрн эс үзгдҗәх Бурхна авц-бәрцтә дүр болҗана. Цуг үүдсн юмсас Эн хамгин чинртәнь мөн. 16Энүгәр дамҗад теңгрт болн һазр деерк тоотыг, үзгдҗәх эс үзгдҗәхиг цугтаһинь, залҗах, нойлҗах, һардҗах, йос бәрҗәх сәкүсиг Бурхн үүдәсмн болҗана. Бурхн Христосар дамҗад орчлң үүдәв. Үүдәсн тоотыннь күслнь Христос болҗана. 17Цуг орчлңгиг үүдхәс урд Христос бәәсмн болҗана. Тиигәд үүдсн тоот цугтан Энүнлә нииләд дигтә-дарата бәәнә. 18Сүзгтни хург Христосин цогц-махмуднь болҗана. Христос эн цогц-махмудын толһань болҗана. Христос сүзгтни хургин әмн-җирһлиннь экнь болҗана. Энтн Бурхна ууһн Көвүн. Бурхн Терүг үксн улсас хамгин түрүлҗ әмдрүлхләрн, цугтаһаснь түрүңкнь болтха гиҗ әмдрүлҗ. 19Тиигәд Бурхна шиидврәр Бурхнд бийднь бәәсн тоот цугтан Көвүнднь бәәх йоста. 20Бурхн Көвүһәрн дамҗад орчлңд бәәсн тоотыг Бийтәһән эвцүлхәр шиидв. Көвүнәннь кирсд асхсн цусар теңгрт болн һазр деер бәәх тоотыг Бийләһән тиигҗ Бурхн эвцүлв. 21Урднь тадн му йовдл һарһад, хар саната йовсндан Бурхнас салу бәәләт. Тадн эврән Бурхна хортн болвт. 22Болв ода Эврәннь Көвүнә үкләр Бурхн таниг Бийиннь иньгүд кев. Учрнь иим: Бурхн таниг әрүн, цевр, буру уга кеһәд өмнән зогсахар седҗәнә. 23Болв тадн соңссн Сән Зәңгән цаарандан батар алмацлго иткәд нәәлврән бичә геетн. Би, Павел, нарт делкәд тархагдсн эн Сән Зәңгин цергләчнь ода болҗанав.


Сүзгтни хургт Павелын цергллһн


24Би тана төлә зовлң дааҗасндан байрта бәәнәв. Ода би Христос зовснла әдләр сүзгтни хургин төлә кевтнь зовлң даасиг чиләҗәнәв. Сүзгтни хург Христосин цогц-махмуднь болҗана. 25Бурхн намаг сүзгни хургин цергләч кев. Таднд дөң болтха гиһәд Эн намаг көдлмшт орулв. Тер көдлмш иим: Бурхна үгиг кевтнь цәәлһҗ өгх. 26Бурхн Эврәннь үгән урднь кесг зун җилмүдин туршарт күмн-әмтнәс нуувч кеҗ бәрҗ йовсмн. Ода болхла, Бурхн Эврәннь үгән улстан медүлв. 27Бурхна зура иим: Эврәннь нуувчан Бурхна улст медүлх. Эн байн алдр нуувч олн әмтнә цугтаннь төлә белн. Нуувчнь эн: Христос тана ухан-седклд бәәнә. Энтн таднд Бурхна туурмҗд орх нәәлвр өгчәнә. 28Тиигәд бидн Христосин тускар цугтаднь цәәлһҗәнәвидн. Бурхна өмн Исусла негдсн буру уга күүг зогсахин төлә күн болһниг бидн йир цецн кевәр саглҗ сурһнавидн. 29Эн даалһвриг күцәхин төлә би кинҗ көдлҗәнәв. Би энүг күцәҗ чадхв, яһад гихлә, Христос нанд тиим күч өгчәнә. Тер күчн мини седклд икәр көдлнә.


### 2


1Танд болн Ләәдикья балһснд бәәсн иткдг улст, нанла харһад уга улст дөң болхар би яһҗ ик зовлң дааҗ көдлҗ йовхин тускар медүлхәр седләв. 2Тедниг зөргтә болтха гиһәд, нег-негндән дуран тусхатха гиһәд би тиигҗ көдлв. Тиигәд үнн медрләс йосн нәәлвр кевтән ирх. Тедн тиигҗ Бурхна нууциг медҗ авх. Эн нууцнь – Христос Бийнь. 3Христос Бурхна цецнинь болн медрлинь, бултулгдсн зөөр үзүлсн метәр медүлҗәнә. 4Энүнә тускар бичхләрн, би кен чигн тадниг худл үгәрн, ямаран сән эс болв чигн чик хаалһас бичә хаҗилһтхә гиҗ санлав. 5Би таднла хамдан эс бәәвв чигн, болв би кезә чигн таднла бәәнәв. Тадна диг-даратаһар зогсиг Христост лавта кевәр итксиг үзәд би байрлҗанав.


Христосла ниилсн йосн җирһл


6-7Христос Исус Деед Эзн гиҗ итксндән тадн Терүнлә ни-негәр бәәтн. Модна уңг гүүнд урһснла әдл тадн эврәннь иткл батлтн. Бәрҗәх гер ул деер зогсснла әдләр тадн эврәннь җирһлдән Христост улм икәр нәәлтн. Энүг цугтаһинь таднд дасхла. Энүнә төлә ханлтан өргтн. 8Тадниг эндүрлһнә үлмәд орулхас саглтн. Тиим йовдл олн әмтнә авъясас, орчлңгиг залҗах сәкүсдәс[1], күүнәс һарчах цецн уханас болн йирин худлас учрх. Зуг Христосас биш. 9Бурхн бийнь кевтән Христост, Терүнә цогц-махмудт бәәнә. 10Тадн Христосла нииләд бәәсндән йосндан үнн җирһл аввт. Христос болх болшго, һардҗах болн йос бәрҗәх сәкүснәс өөдән йовна. 11Христосла ни-негәр бәәһәд тадн керчүлгдләт. Тадниг күн биш Христос керчлә. Эн керчлһнә учрнь иим: му йовдл һарһх седвәрин үлмәһәс сулдхлһн. 12Тадн уснд булхулгдхларн Исус Христосла оршагдад, Терүнлә тадн әмдрләт. Энтн Хритосиг әмдрүлсн Бурхна күчнд таниг иткснәс иштә учрв. 13Урднь болхла тадн эврәннь килнцәсн көлтә болн эс керчүлгдсндән үкснә тоод йовлат. Болв Бурхн тадниг Христосла әмдрүлв. Бурхн мана цуг килнциг тәвҗ өгв. 14Мадниг бурушаҗасн зааврмудта болн мана ялта цаасиг Тер уга кев. Терүг Бурхн кирст хадад кевтнь уга кев. 15Христос һардҗах болн йос бәрҗәх сәкүснәс бийән сулдхв[2]. Бәргдсн тедниг Христос ик диилвртәһәр олнд үзүлҗ йовулв. 16Тиигәд тадниг ю идх, уух, бурхн-шаҗна нәәрт орх, эс орхиг, шин сар һарсиг болн бемб өдр темдглх, эс темдглхиг нег чигн күн бичә гемшәтхә. 17Тертн зуг цугтан иргчдән учрх йоста бәәсн юмна сүүдр болҗана. Лавта бәәдлнь Христос мөн. 18Онц үзгдл үзсн төләдән бийән ик санатад тоолҗах күн бичә таниг гемшәтхә. Тиим күн талдан улс худлахар номһрулад, Бурхна элчнрт шүттхә гиҗ заана. Тиим күүнә ухан йирин күүнә уханла әдл. Терүгәрн деерлкнә. Болв деерлкх учр төрүц уга. 19Тиим күн цогцин толһа болҗах Христост нәәлдгән уурв. Христосас цогц кевтән эдлвр авна. Терүнә цогцнь үйәр шүрүсәр бәрәтә болад, Бурхна таалар өсҗәнә.


Христосла хамдан үклһн болн җирһлһн


20-21Тадн Христосла хамдан үкләт, тиигәд орчлң залҗах сәкүсдәс[3] сулдхгдвт. Тиигхлә яһад тадн эн нарт делкән улсла әдләр бийән бәрнәт? Тиигәд: «энүг бичә бәр», «терүг бичә эдл», «энүг бичә көндә», иим зокъялмудар яһад һардвр кенәт? 22Энтн зуг идх уухин туск зокъял. Эн зокъялмудыг күцәснәс төрүц олз уга. Иим зокъялмуд күүнә үүдәсн зокъялмуд болн ном. 23Иим зокъялмуд күүнә цецн уханас үүдсн болҗ медгдҗәнә. Тедн медәнәр эврән Бурхна элчнрт шүтҗәхин, худлар номһрҗахин, цогцан модьрунар зоваҗахин тускар келҗәнә. Болв тиим зокъялмуд эврәннь седвәрән һардхар седсн күүнд тусан күргшго[4].


### 3


1Кемр тадн Христосла хамдан әмдрсн болхла, теңгрт бәәх тоот тал өөрдх седкл зүүтн. Тенд Бурхна барун бийд Христос суусмн. 2Тадн һазр деерк биш, теңгрт бәәх тоотын тускар ухалтн. 3Яһад гихлә, тадн үкҗ одлат. Ода тана җирһл Христосла хамдан Бурхнд багтҗ бултулгдсн бәәнә. 4Тана йосн җирһл – Христос болҗана. Һазр деер Христос ирхлә, тиигәд тадн Терүнлә хамдан туурмҗтаһар ирхит.


Урдк болн шин җирһл


5-6Тер учр деерәс тадн бийдән бәәсн му седвәрәс цугтаһаснь гетлтн: аля йовдлас, җигшүртә юмнас, һал седвәрәс, хорта уханас, хармнлһнас (эс гиҗ худл бурхнд шүтлһн). Иим му, хорта юм әмтн һарһснас көлтә Бурхна заасиг эс соңссн күүг Тер цааҗлх. 7Урднь тадн иим му седвәртә бәәләт. Энтн тана җирһл залҗ йовсмн. 8Болв ода һалзуһас, килңгәс, талдан күүнд хоран күргхәс болн му бузр үг келлһнәс бийән сулдхх зөвтәт. 9Нег-негндән бичә худл келтн. Тадн хуучн авъясмудта күн болдган уурвт. 10Ода шин күн болвт. Эн шин күүг Бурхн, түүнә Үүдәч, оңдарулна. Тиигҗ тер күн Бурхнла әдл болх. Энүнә учрнь иим болҗана: тер күн Бурхиг кевтнь медх. 11Тиигәд буру номта улс, евреймүд, керчүлсн, эс керчүлсн, зүсн-зүүл келәр келдг улс, зерлг улс, ялч улс, сул бәәх улс дунд йилһвр уга болҗана. Христос хамгин тоомсртань болҗана. Иткдг улст Христос бүүрлҗ бәәнә. 12Тадн Бурхна улс болҗанат. Бурхн таднд дурлад бийиннь төлә таниг шүүҗ авч. Тиигәд тадн өр-өвч, цаһан седклтә, тогтун, җөөлн, тесвртә бәәдл үзүлх болҗанат. 13Нег-негнтәһән тесвртәһәр бәәтн. Кемр ө-һундл бәәхлә, тәвҗ өгтн. Деед Эзн тана килнц тәвҗ өгсн метәр нег-негнәннь буруһинь тадн бас тәвҗ өгтн. 14Иим йовдл күцәхләрн тадн нег-негндән дуран тусхатн. Дурн әмтиг цугтаһинь кевтнь негдүлнә. 15Христосин өгсн эв тадниг авх шиидврт күргтхә. Эн эв эдлхин төлә Бурхн тадниг нег цогцта болтха гиҗ дуудв. Бурхнд ханлтан өргҗ йовтн. 16Христосин туск ном тана зүркнд байн кевтән бүүрлх йоста. Ямаран чигн цецн уха олзлад нег негән сурһад саглҗ йовтн. Бурхна дуд, частрмуд болн Әрүн Сәкүснә дуд дуултн. Дуулхларн зүркнәсн Бурхнд ханлт өргҗ дуултн. 17Ю кев чигн, ю келв чигн, цугтаһинь Деед Эзн Исусин нернә төлә, Терүгәр дамҗад Эцк Бурхиг йөрәһәд күцәтн.


Иткдг улсин өрк-бүл


18Хәрд һарсн гергчүд, негн метәр залусиннь үгд ортн, яһад гихлә, Деед Эзнд иткдг улст эннь чик. 19Залус, эврәннь гергчүдтән дурта болтн, тедндән модьрун заң бичә һарһтн. 20Бичкдүд, мел эк-эцкән соңстн. Иим бәәдл Деед Эзнд тааста. 21Эк-эцкнр, эврәннь үрдүдиннь урмдыг хәрүлшгон төлә тедниг бичә һундатн. 22Зарцнр, эврәннь эздүдиннь даалһсн тоотынь кевтнь күцәтн. Тиигҗ кехләрн, тедн тадн тал хәләҗәх кемлә зуг теднә иткмҗ авлхар биш, Деед Эзиг күндлҗәхәс иштә тадн үнн зүркнәсн терүг күцәтн. 23Күцәҗәх кергән седклән тәвәд, күүнә төлә биш, Деед Эзнә төлә кеҗәх кевтәһәр күцәтн. 24Энүг тодлад автн: Деед Эзн танд Эврәннь әмтнә төлә бәәсн ачлврас өгх. Яһад гихлә, тана церглҗәх Христос йосн Деед Эзн мөн. 25Хар мөр һарһсн күн кесн йовдларн засгла харһх. Кениг чигн Бурхн йилһлго засглх.


### 4


1Тадн, эздүд, эврәннь зарцнран чикәр болн зөвтәһәр бәртн. Тана Деед Эзн теңгрт бәәхиг мартхмн биш.


Селвгүд


2Таслт угаһар зальврад, серглңгәр бәәһәд, оньдин йөрәлән өргҗәтн. 3Цаарандан Христосин нуувчин туск Эврәннь үгиг тархах арһ Бурхн маднд өгтхә гиһәд мана төлә бас зальвртн. Энүнәс көлтә би ода түүрмд бәәнәв. 4Намаг тодрхаһар цәәлһтхә гиһәд тадн зальвртн. Эн көдлмшиг би кех йостав. 5Христост иткдго улсла харһхларн, цецнәр бийән бәртн. Христосин тускар ямаран чигн арһан олзлад күүндтн. 6Күүнлә күүндхлә, тана келсн үг соньн болн таалмҗта болх йоста. Тиигчкәд әмтнд яһҗ чикәр хәрү өгхиг тадн медх зөвтәт.


Сүл мендллһн


7Мини тускар таднд мана эңкр дү, итклтә нөкд, маднла әдл Деед Эзнд церглҗәх Түхк цугинь келҗ өгх. 8Мадниг ямаран бәәдлд бәәхиг медүлхин төлә, таднд урмд өгхин төлә би терүг тадн тал илгәҗәнәв. 9Тадн тал тана хотнас ирсн итклтә болн эңкр дү Өнәсмиг Түхктә би бас илгәҗәнәв. Тедн энд юн болҗахинь цугтаһинь таднд келҗ өгх. 10Нанла хамдан бәрәнд бәәх Аристарх менд келүлҗәнә. Бар-Набан зе көвүн Марк бас таднд мендән илгәҗәнә. Би таднд терүнә тускар бичләв. Кемр тер тана тал ирхлә, терүг тосҗ автн. 11Юст гиҗ цугтан келдг Исус таднд мендән келүлҗәнә. Зуг эн һурвн Христост иткдг евреймүд Бурхна нутгин төлә нанла хамдан көдлҗәнә. Эдн нанд йир икәр дөңгән күргв. 12Тана багин гешүн болн Христос Исусин зарц Эпапр бас менд келүлҗәнә. Эн оньдин тана төлә зальврна. Бурхнас иигҗ сурна: «Алмацл уга, Бурхиг соңсҗ зүркәрн иткдг улсла әдл, тедниг кевтә бат итклтә кетн». 13Тана төлә, Ләәдикьян болн Ераполин иткдг улсин төлә тер йир шунҗ көдлҗәхиг би герчлҗ чадхв. 14Таднд мана күндтә эмч Лука болн Дэм мендән илгәҗәнә. 15Ләәдикьяд бәәх ахнр-дүүнрт болн Нумпад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн. 16Эн бичг танад умшгдсна дару Ләәдикьян чонҗд умшулхин төлә илгәчктн. Тадн болхла Ләәдикьяс илгәгдх мини бичг умштн. 17Деед Эзнд церглн бәәҗ Архипд даалһсн даалһвриг күцәтхә гиһәд келчктн. 18Эн бичгиг эврәннь һарарн бичҗәнәв: Павел таднд мендән илгәҗәнә. Намаг бәрәнд бәәхиг бичә марттн. Тадниг цугтаһитн Бурхн хәәрлтхә!


## Тәәлвртә толь


АЛВ ЦУГЛУЛДГ КҮН – Римин орн-нутгин көрңгд, Палестинд алв цуглулдг бәәрн цергләч күн. Римин йосна буру номта улсла сән бәәдг цергләчнрт евреймүд дурго бәәҗ, яһад гихлә, тиим бәәдл Заканла ирлцҗәсмн уга. Дәкәд цергләчнр ахлачнрин төлә бәәрн улсас мөңг цуглулҗ авад үлүһинь бийдән үлдәдг бәәҗ.

АПОСТОЛ – Исусин шүүҗ авад дахач болн нөкд кехәр седсн 12 сурһульчнрин негнь. Шин Бооцанд Павелын болн талдан христианмудын тускар бас тиигҗ келгднә. Эн үг элч гиҗ орчулгдна.

АХ ГЕЛҢ – Бурхна Закаһар зуг ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, эн күн һол сүмин хамгин әрүн орм эзлнә.

АХ ГЕЛҢГҮД – политическ чинртә, ик тоомсрта еврейин гелңгүд. Ах гелңгүдин кесгнь Ик Хургин гешүд бәәҗ. Исусин цагт тедн цугтан гишң нег цөөкн нойн зәәсңгә өрк-бүләс һарсмн чигн.

ӘӘЛДӘЧНР – Бурхна үгиг соңсад, әмтнд терүг күргдг улс. Бурхиг күндлх, Терүнә таал күцәх, өөрхн әмтндән дурлх, хар сана һарһлго бәәх дуудврмуд әәлдәчнр кедг чигн. Еврейин әәлдәчнр бийәрн дамҗад Бурхна келсиг бичҗ авдг бәәҗ. Исусин цагт әәлдәчнрин дегтрмүд, тедн дунд Христос төрхәс урд VIII зун җилд Эшьяна дегтр евреймүдт таасгдг бәәҗ. Христос төрхәс урд IX зун җилд бәәсн Элья, дегтрмүд эс үлдәв чигн, әәлдәчнр дунд йир ик күндтә күүнд тоолгдҗ йовҗ. Бурхиг эс күндлдг хааг тер илткәд, кесг өвәрц юмарн туурҗ йовсмн. Малакья гидг талдан әәлдәчнрин зәңглсәр делкән җирһл уга болхин өмн Элья һазр деер ирх йоста бәәсмн.

ӘРҮН ДЕГТРМҮД – евреймүдин күндлдг бурхн-шаҗна туск дегтрмүд. Эннь Закан, әәлдәчнрин дегтрмүд, Псалмуд болн нань чигн дегтрмүд болҗана.

БААЛЬ-ЗЕБҮЛЬ – еврей келәр эрлгин нерн.

БЕМБӘ ӨДР – еврей улст эн өдр әрүн өдрт тоолгдна. Эн өдриг кевтнь Бурхнд нерәдәд, көдлмш кедго чигн. Тер улсин долан хонгин шин өдр нарн суухла эклнә. Тегәд басң өдр нарн суух кемәс авн бембә өдр нарн суутл цугтан көдлмш кедго бәәҗ. Исусин цаг иртл еврейин Закана багшнр бембә өдрт ямаран көдлмш кеҗ болшгог йилһнә. Бемб өдр евреймүд хурлд хурад мөргүл кеһәд, әрүн дегтр умшдг бәәҗ.

БООЦАН – әмтнә хоорндк зөвшәрлһн, эс гихлә, Бурхн күн хойран хоорндк, эс гихлә, Бурхн баг улсин хойран хоорндк зөвшәрлһн. Бурхн Ноах Абрахам хойрла бооца кев. Хуучн Бооцанд ик зууднь Мошена цагт Бурхна болн Израилин улсин хоорнд болсн зөвшәрлтин тускар келгдҗәнә.

БУРУ НОМТА УЛС – Исусин цагт буру номта улс гиҗ евреймүдиг биш, наадк әмтиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, тер цагт зуг евреймүд Бурхна өгсн Зака меддг бәәҗ.

ГЕЛҢГҮД – Ерусалимд бәәх һол сүмд церглҗәх улс. Еврей улсин шаҗар гелңгүдин һол кергнь Бурхнд тәкл тәклһн болҗана. Закаһар тедн Мошена һарлцсн дү көвүн Ахарона хөөт үйнр гелң болх йоста чигн. Гелңгүд 12 багд хувагдна. Баг болһн һол сүмд җилд хойр дәкҗ неҗәһәд долан хонгт көдлдг бәәҗ.

ҺОЛ СҮМ – Ерусалимд бәәх әрүн нертә һол сүм. Евреймүд зуг тенд тәкл тәкдг бәәҗ, дәкәд нәәрин өдрмүдт хурдг бәәҗ. Һол сүм түрүн болҗ евреймүдин хан Соломон маниг төрхәс урд 10-гч зун җилд тосхҗ. Исусин цагт тосгдсн һол сүмиг евреймүдин хан алдр Херод бәрҗ. Тер һол сүмиг бүсләд галерей тосхҗ. Тегәд терүнә эргмдк һазриг тер кесг әңгд хуваҗ. Һол сүмин галерейд олн улс хурдг бәәҗ. Исусин тааһад келсәр, терүг әмдрснә хөөн мана цагт 70-гч җилмүдт һол сүмиг Римин улс хамхлҗ, тер цагас авн тер шинәс босхгдад уга.

ДАВИД – Йуда әәмгә Израилин хамгин туурсн хан. Бурхнд нерәдсн дууна дегтр бичсн автормудин негнь тер бәәҗ. Давид Бурхна таал күцәдг бәәҗ. Бурхн терүгинь өөдән ачлад, терүнә хөөт үйнр мөңкинд Израилин хаад болх гиҗ үгән өгч. Цуг делкәг чикәр һардх күн Давидин хөөт үй болх гиҗ еврей улсин әәлдәчнр тааҗ келҗәсмн.

ДАВИДИН КӨВҮН – Тиигҗ Христосиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, евреймүдин иткләр тер Давид хаана хөөт үй болх зөвтә бәәҗ.

ЗАКАН – Библин кезәңк хуучн тавн дегтр. Тер дегтрмүдт делкән үүдәлтин тускар, Бурхна ду соңссн, Терүнә таал күцәҗ йовсн түрүн чик седклтә әмтнә тускар келгдҗәнә. Цааранднь еврей келн улс үүдснә тускар, Бурхн тедниг Египетд ялчнрин көдлмшәс яһҗ сулдһсна болн Палестинад теднд һазр һарһҗ өгснә тускар бичәтә. Дәкәд тер дегтрмүдт кезәнә еврей келн улст Бурхна өгсн зааврмуд бәәнә. Эннь 10 һол зааврмуд, бас олн бәәдлин туск болн авъясмудин туск олн зокалмуд болҗана. Тегәд тер тавн дегтр Закан гидг нертә бәәсмн. Еврей улсин бурхн-шаҗнд Закан хамгин күндтә бәәҗ, терүнд бичәтә зааврмудыг болн зокалмудыг эрк биш күцәх кергтә болдг. Заканд бәәх һол зааврмуд Бурхн Мошеһар дамҗад өгч. Моше евреймүдиг Египетәс авч һарч. Тер учр деерәс тер Закан Мошена Закан гиҗ келгдҗәнә.

ЗАКАНА БАГШНР, НОМ ЦӘӘЛҺӘЧНР – Закаг сәәнәр меддг, терүг әмтнд цәәлһҗ өгдг улс. Эн баахн баг әмтиг Исусин цагт евреймүд икәр күндлдг бәәҗ.

ЗИЛОТМУД – грек келнәс эн үг харч улс гиҗ орчулгдна. Евреймүдин бурхн-шаҗна болн политическ баг улс эврәннь шаҗан буру номта улсин үлмәһәс харсад, Римин йоснас эврә улсан дәәллдәд сулдххар седҗәсмн. Исусин 12 апостолмудын негнь – Шимон Кананья гидгнь тер багд орҗасн чигн болх.

ИК ХУРГ – еврей улсин Ик Хургт шаҗнд өөрхн 70 күн ордг бәәҗ. Тер Хург һанцхн политическ төрмүд хәләх биш, зарһин шиидвр чигн һарһдг бәәҗ. Исусин цагт Ик Хургин шиидвр Римин йосна улс батлхла, тиигәд одҗ чинртәд тоолдг бәәсмн. Римин улс евреймүдин шаҗиг басхар седдго бәәсмн, теднә Ик Хургла сән бәәцхәҗ.

КЕРЧЛҺН – залу күүнә әмнә үзүр керчлһн. Бурхн еврей улс хойран хоорнд кегдсн Бооцанас иштә Синай уул деер залу киистә күн болһн тиим авъяс күцәх зөвтә бәәсмн. Шиңкән һарсн үрнд нәәмдгч өдртнь керчлһ кедг бәәҗ. Исусин цагт тер өдрләнь тиим үрнд нер өгдг бәәсмн.

КИЛНЦТӘ ҖИРҺЛ ҮЛДӘЛҺН – Бурхна өмн эврәннь килнцән медәд, урдк җирһлиннь бәәдлән хайх.

КҮМНИ КӨВҮН – иигҗ Исус бийән мел нерәднә. Энүнә чинрин тускар цугтан тал-талдан келцхәнә. Негдвәр Хуучн Бооцанд әәлдәч Даниэлын дегтрт эн күн теңгрә болҗ һарна. Делкән җирһлин бәәдл чилхлә, Бурхн терүнд әрүн нер, туурмҗ болн йос өгх. Энүгәрн күүнәс һарсн үрн Мошена бәәдлтә. Хойрдвар болхла, еврей келәр терүг күн гиҗ йирдән келнә. Кемр Исус эн үгиг иим учртаһар келдг бәәсмн болхла, тер күн юуһарн чигн әмтнәс йилһрҗәхш, хамгин түрүнд зовлңла харһад зовдгар, үкләрн тиим.

ЛЕВИХН – эн улс гелңгүд эс болв чигн, Бурхиг көгҗмд орулад туурулдг, мал тәкл тәклһнд белддг болн нань чигн көдлмш һол сүмд кедг бәәҗ. Терүнәс нааһар тедн Зака дасад, олн улс дунд багшнр болҗ йовдг бәәҗ. Иим көдлмш зуг Израилин улсин 12 тохма үйнрин нег өвк күн кех зөвтә бәәсмн. Тер күн Левин хөөт үрн болх бәәсмн. Терүнә нерәр левинхн гиҗ келцхәдг болв.

ЛУ – хуучна тууҗин аң. Зәрмдән энүг моһа гиҗ келәд, эрлгин дүртә кенә (Апокал. 12:3 – 13:4; 20:2–3).

МЕДӘТНР – Шин Бооцанд олн зүсн һурвн баг әмтн медәтнр гиҗ нерәдгднә. 1) Сән Зәңгс медәтнр – еврей улсин шаҗна нүүрт йовх әмтн. Теднә зәрмснь Ик Хургин гешүд болҗ йовсмн. 2) Апостолмудын үүлдврин 11–21 бөлгүдт медәтнр – христианмудын чонҗин цергләчнр. Тедн чонҗин көдлмш һардҗах улс. 3) Апокалипсис гидг дегтрт медәтнр – Бурхна зарһд орлцҗах 24 көгшәс.

МАЦГ БӘРХ – Бурхн шаҗна керг күцәхин төлә цаг зуур хот эдлдго чигн.

ПАРШМУД – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн шаҗна заллт бәәҗ. Тедниг әмтн тевчдг бәәҗ. Эврән бурхн-шаҗна үлмәд бәәсәрн ик сана зүүдг, йир дигтә-тагта улс чигн.

ПЕСАХ – Еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошена һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд санлан кеҗ нәәрлдг бәәҗ. Энүг җил болһн апрель сарла кенә. Песах өдр нәәрин хот кехәр хурһ шишлң алдг бәәҗ.

ПСАЛМУД – грек келәр дуд гиҗ орчулгдна. Иим нерәдлтәһәр Хуучна Бооцанд евреймүдин бурхн-шаҗна 150 дуд барлгдҗ. Эдн шишлң дегтрт орҗ. Кесг дуунд үкләс аврсн Бурхнд ханлт өрггдҗәнә, талдан дуунд Терүнә күчн болн дурн үзүлгдҗәнә, эс гихлә дөң сурсн зальврлһн чигн бәәнә.

РАЙ (БУРХНА САД) – Хуучн Бооцана цагт болхла, өңгрснә хөөн чик седклтә күүнә сүмсн Христосиг ирәд теднә төлә үкхиг тенд күләдг бәәрн.

СУРҺУЛЬЧ – Шин Бооцанд Кирсләч Йохана болн Христосин дахч йовх, теднә ном сурчах улс сурһульчнр гиҗ нерәдгдҗәнә.

ТАМ – Шин Бооцанд эн үгиг грек келнәс орчулхла, үкснә хөөн күүнә тустг орм болҗана.

ТӘВДГЧ ӨДР ГИДГ НӘР – Буудя цуглулдг цага нәәриг евреймүд тәвдгч өдр гиҗ нерәднә. Тер нәәриг Песахин хөөн тәвдгч өдрлә кедг бәәҗ.

ТӘКЛ ТӘКДГ ОРМ – Закаһар заагдсн евреймүдин тәкл тәкдг орм. Исусин цагт һол сүмин хашад бәәх тәкл тәкдг ормд сетрә мал алдг бәәҗ.

ТОС ТҮРКХ – олив модна тос толһа деер буһшас ивтрәх. Терүгәрн кү күндлҗәхән медүлҗәнә, эс гихлә, дааврта көдлмшт шиидҗәнә. Хаадудыг ширә деер сулһхла, әмтн теднә толһад тос түркдг бәәҗ, тегәд тедниг тос түркүлсн гиҗ нерәддг бәәҗ. Бурхна шүүҗ авад Аврач болн Деед Эзн болтха гиҗ шиидсн күүнә нерн Христос, грек келәр болхла – «тос түркүлсн».

ХАР СӘКҮСН – әмтнд хорлтан күргдг сәкүсн. Эннь эрлгин элч болн цергләч болҗана.

ХРИСТОС – (еврей келәр Мешиях. Эн үг «тос түркүлсн», эс гихлә, «Бурхна шүүҗ авсн» күн болҗана). Бурхна илгәсн күн. Закан болн әәлдәчнр гидг дегтрмүдт Терүнә ирхин тускар урдаснь медәд келгдҗәсмн. Исусин цагт евреймүд Христосиг ирхиг күләҗәсмн. Тер тедниг Римин йоснас сулдхад, Бурхна орн-нутг бүтәх гиҗ иткҗәлә.

ХУРЛ – бемб өдр болһн евреймүд хурлд цуглрад әрүн дегтрмүд умшад, мөргцхәнә. Исусин цагт евреймүдин бәәсн балһсн болһнд хурлмуд бәәҗ. Тедн хурхларн кен чигн күн әрүн дегтрәс тасрха умшад, дәкәд терүгән цәәлһәд өгх, эс гихлә, сурһдг бәәҗ.

ЦАДУКМ – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн бурхн-шаҗна зөвәр тоомсрта заллт. Кесг цадукмуд Ик Хургин гешүд бәәҗ, тедн дунд ах гелңгүд чигн йовҗ. Тедн паршмудла әдл Зака эвдлго күцәдг бәәҗ. Болв паршмудас йилһрҗ цадукмуд талдан әрүн дегтрмүд, әәлдәчин дегтрмүд күндлдго бәәҗ. Үксн күн әмдрхиг тедн иткҗәсмн уга. Яһад гихлә, терүнә тускар Заканд мел келгдҗәхш.

ЭРЛГ – Бурхна дәәсн, Терүнә өмнәс сөрдг му йорта элч.

ИСКӘЛГО БОЛҺСН ҺУЙРИН НӘР – Песахин хөөн долан хонгтан кедг нәр. Эн нәәрин өдрмүдт давсн угаһар, исклго болһсн нимгн һуйр иддг бәәҗ.

ЯСАТА КҮН – күүкд кү бичә медтхә гиһәд ясгдсн залу күн. Кезәнә тиим улс хаана бәәшңд көдлдг чинртә әмтн бәәҗ. Тегәд эс ясгдв чигн, тиим көдлмштә күүг тер үгәр нерәддг бәәҗ.

Орс Синодалин Орчуллһн болн Нестле-Аланд гиҗ нерәддг экн бичг хойрин хоорндк йилһвр


Матьясин бичсн Сән Зәңг


— Мат. 5:22 — Зуг Би таднд келҗәнәв, ахдан хара зөңдән уурлсн күн зарһд тусхмн.

Мат. 5:44 — Би болхла таднд иигҗ келҗәнәв: өшәтндән дурта болтн, тадниг харасн әмтиг йөрәтн, таднд дурго әмтнд сә кетн, тадниг өөлүлдг болн көөдг әмтнә төлә зальвртн.

Мат. 6:13 — Яһад гихлә, Тана йосн, күчн болн туурмҗ мөнкиндән. Тиигтхә.

Мат. 8:28 — Гергесин гидг орн-нутгур

Мат. 11:19 — Зуг Бурхна цецн ухан терүнә үрдүдәрнь цевргднә.

Мат. 15:39 — Магдалена һазрт

Мат. 17:21 — Хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ көөдмн.

Мат. 18:11 — Яһад гихлә, Күмни Көвүн геедрсн юмиг хәәҗ олад аврхар ирсмн.

Мат. 19:9 — Би болхла, таднд келҗәнәв: күүнә залута дерән эс негдүлсн авальтаһан салад, талдан герг авсн залу күн күүнә авальта дерән негдүлнә. Залутаһан салсн гергиг буулһҗ авсн күн хууль-йосар кеҗәнә, – гиҗ Исус келв.

Мат. 20:16 — Дуудгдснь олн, шүүҗ авгдснь цөн.

Мат. 23:14 — Ном цәәлһәчнр болн паршмуд басл зовлңган эдлхит! Белвсн күүкд улсин гер-малынь идәд бәәҗ, күүнә чирә хәләлдәд кесгтән зальврдг төләд тадн хойр чирәтнр болҗанат. Энүнәс көлтә тадн ик зарһла харһхит.


Маркин бичсн Сән Зәңг


Марк. 3:29 — Зуг тер күн мөңк зарһла харһх.

Марк. 5:1 — Гадарин гидг нертә һазрур

Марк. 6:1 — Үнн гиҗ келҗәнәв: Зарһин өдрт тер балһснд Содом болн Гомора гидг балһсдас даву кучр болх.

Марк. 6:20 — Херод терүг соңсад дала юм кев, болв бахмҗтаһар соңсдг билә.

Марк. 9:29 — Тиим хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ эс көөхлә, талданар көөҗ болшго.

Марк. 9:44,46 — Тенд тедниг иддг хорхань үкхш, һалнь унтрхш.

Марк. 9:49 — Ямаранчн тәкл давсар давслгдх.

Марк. 10:24 — Байн зөөрт нәәлдг күүнд Бурхна орн-нутгт орхднь ямаран күчр.

Марк. 11:26 — Кемр тадн күүнә геминь эс тәвхлә, тана теңгрин Эцктн бас тана килнцитн тәвшго.

Марк. 15:28 — Өшәтә улсин тоод орсмн гисн Бурхна Бичгин үгнь күцгдв.


Лукан бичсн Сән Зәңг


Лук. 6:1 — Песахин хойр өдрт, түрүн бемб өдр Исус цаһан буудя тәрсн һазрин өөгүр йовҗ, сурһульчнрнь цаһан буудян толһас таслҗ авад һарарн үүлҗ идцхәв.

Лук. 10:1 — Энүнә хөөн Исус дәкәд далн сурһульчнриг шүүҗ авад, хошадар Бийәсн өмн илгәв.

Лук. 17:36 — Хойр күн кеер бәәх: негнь авгдх, дарукнь үлдәгдх.

Лук. 23:17 — Байрин өдрин төлә тер нег күүг түүрмәс сулдхх кергтә бәәдг санҗ.


Йохана бичсн Сән Зәңг


Иох. 5:4 — Яһад гихлә, Деед Эзнә элч цаг цагтан өөдм һазрт бууҗ ирәд усинь көндрәдг бәәҗ, болв усн көндрдг цагт уснд орсн күн ямаран гемд эзлдвч эдгддг бәәҗ.

Иох. 9:8 — Хам-хоша бәәсн әмтн, терүг сохр болсинь үзсн әмтн сурцхав.


Апостолмудын йовдлмуд


Деян. 8:37 — Пилип болхла терүнд келв: «Кемр үнн седкләрн иткҗәхлә кеҗ болҗана». Тер хәрүднь: «Исус Христос Бурхна Көвүн болдгт иткҗәнәв», – гив.

Деян. 12:25 — Бар-Наба Шаул хойр Ерусалимд даалһвран күцәчкәд, Антиох тал хәрү ирв.

Деян. 15:20 — Теднд бичг бичх зөвтәвидн. Бичгтән тедниг шүтәдүдт нерәдсн хотас бичә идтн, боогдад үксн малын мах, цус бичә амстн, учрх хууляс бийән саглтн, бийдән кех седдго юмиг әмтнд бичә кетхә гиһәд бичхмн.

Деян. 15:34 — Зуг Силаг тенд үлдәх кергтә гиҗ шиидцхәв. (Йуда болхла Ерусалимд хәрҗ ирв.)

Деян. 24:7 — Зуг Лисий гидг миңһн цергин ахлач ик күчәрн терүг мана һазрас булаҗ авад чам тал илгәв.

Деян. 28:29 — Терүг тиигҗ келхлә, Йудья улс хоорндан ик зүтклдәд һарад йовҗ одцхав.


Христост иткдг Римин улст илгәсн бичг


Рим. 8:1 — Тегәд килнцтә седвәрн биш Сәкүсәрн Христос Исусла негдҗ бәәдг улсиг ямаранчн гемшәх юмн уга.

Рим. 11:6 — Кемр керг-үүләрн болхла, тер хәәрлт биш. Эс тиигхлә, керг керг болҗ бәәхш.

Рим. 14:6 — Кемр күн өдрмүд эс йилһхлә, Деед Эзнә төлә йилһхш.


Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


1Кор. 3:4 — «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн килнцтә седвәрәр бәәдг улсла әдл болҗахшвт?


Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Кол. 4:15 — Нумпанад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн.


Евреймүдт илгәсн бичг


Евр. 9:11 — Болв ирх сәәһин ах гелң болҗ Христос ирсмн.


Йохана бичсн негдгч бичг


1Иох. 5:7-8 — Яһад гихлә, һурвн герч теңгрт бәәнә: Эцк, Үг болн Әрүн Сәкүсн. Эн һурвн нег юмна тускар герчлҗәнә. Һурвн герч һазр деер бәәнә: Сәкүсн, усн болн цусн.


Йудан бичсн бичг


Иуд. 23 — Наадксинь һалас һаргҗ әәлһҗ авртн, зуг әәлһәд иләр келтн.


Апокалипсис


Отк. 20:14 — Эн хойрдгч үкл мөн.

Отк. 22:14 — Терүнә зааврмуд күцәснь буйн кишгтә.

һазрин Зургуд — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн


Христосин цагин Рим орн-нутг


Исус Христосин цагин Пелестин


Исус Христосин цагин Ерусалим


Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн

Христосин цагин Рим орн-нутг — Христосин цагин Рим орн-нутг

Исус Христосин цагин Пелестин — Исус Христосин цагин Пелестин

Исус Христосин цагин Ерусалим — Исус Христосин цагин Ерусалим

Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура — Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

[1]

2:8 - Оңгданар болхла, «Тадниг эндүрлһнә үлмәд орулхас саглтн. Тиим йовдл олн әмтнә авъясас, орчлңгин туск эклц номас һарчах күүнә цецн уханас болн йирин худлас учрх».

[2]

2:15 - Оңданар болхла, «%&x-glossary-link&%Христос%%% һардҗах болн йос бәрҗәх сәкүснәс йос булаҗ авв».

[3]

2:20-21 - Оңгданар болхла, «Тадн Христосла хамдан үкләт тиигәд орчлңгин туск эклц номас сулдхгдвт».

[4]

2:23 - Оңданар болхла, «Болв тиим зокъялмуд тусан күргхш. Энтн цогц-махмудын таал болҗана».